cudzoziemcy - Portal prawa pracy

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady uzyskania numeru PESEL i meldunku dla cudzoziemców.

Jeżeli osoba, której dotyczy wniosek o nadanie numeru PESEL, jest cudzoziemcem niebędącym:

• obywatelem państwa członkowskiego UE, EFTA, Konfederacji Szwajcarskiej ani członkiem jego rodziny,

• obywatelem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który korzystał z prawa pobytu w Polsce przed 31 grudnia 2020 r. i nadal zamieszkuje w Polsce, bądź członkiem jego rodziny zamieszkującym razem z nim (z pewnymi wyjątkami),

- do uzyskania numeru PESEL wymagane jest osobiste stawiennictwo w urzędzie. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie dzieci urodzone na terytorium Polski.

Wymóg osobistego stawiennictwa dotyczy także zameldowania wskazanych wyżej cudzoziemców - jeśli nie posiadają numeru PESEL.

źródło zmiany:

• ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

obowiązuje od: 1 stycznia 2026 r.

Od 1 sierpnia 2025 r. obowiązują nowe stawki opłat skarbowych w postępowaniach dotyczących obywatelstwa polskiego. Stosuje się je do spraw wszczętych od tej daty, natomiast w postępowaniach rozpoczętych wcześniej obowiązują dotychczasowe opłaty.

Zgodnie z nowymi przepisami, zwolnienie z opłat skarbowych ma zastosowanie w przypadkach uznania za obywateli polskich małoletnich dzieci na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4 lub 5 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, nabycia obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji oraz uznania za repatrianta, a także w przypadkach stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego nabytego w ten sposób.

źródło zmiany:

• ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 sierpnia 2025 r.

1 sierpnia 2025 r. został wydłużony termin na wydanie decyzji w sprawach dotyczących obywatelstwa polskiego prowadzonych przez wojewodów i ministra spraw wewnętrznych. Nowy termin wynosi 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku do właściwego organu. Dotychczas był to okres od jednego do dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, jednak w praktyce terminy te nie były dotrzymywane.

Zmiana terminu nie dotyczy spraw obywatelskich rozpatrywanych przez Prezydenta RP, które będą prowadzone na dotychczasowych zasadach. W pozostałych przypadkach nowy termin ma zastosowanie zarówno do postępowań wszczętych od 1 sierpnia 2025 r., jak i do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tym dniem.

źródło zmiany:

• ustawa z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 sierpnia 2025 r.

Jeśli mężczyzna obywatel Ukrainy w wieku 18–60 lat, który podlega obowiązkowi służby wojskowej, chce skorzystać z usługi konsularnej (np. uzyskać paszport) w ukraińskiej placówce dyplomatycznej, musi przedłożyć wojskowy dokument rejestracyjny w formie elektronicznej (e-VOD) wygenerowany nie wcześniej niż 3 dni przed złożeniem wniosku o wybraną usługę konsularną.

Z obowiązku przedstawienia dokumentu wojskowego przewidziano trzy wyjątki:

• podczas składania wniosku o wydanie świadectwa na powrót do Ukrainy,
• gdy czynność konsularna jest wykonywana w interesie dziecka, którego drugi z rodziców jest cudzoziemcem lub osobą bez obywatelstwa,
• jeśli wnioskodawca znajduje się w areszcie lub odbywa karę pozbawienia wolności.

źródło zmiany:

• ustawa Ukrainy z 11 kwietnia 2024 r. o zmianach w niektórych aktach ustawodawczych Ukrainy dotyczących niektórych kwestii służby wojskowej, mobilizacji i rejestracji wojskowej Nr 3633-IX (rada.gov.ua)
   
• komunikat MSZ Ukrainy mfa.gov.ua

obowiązuje od: 18 maja 2024 r.

Do katalogu osób objętych tzw. specustawą ukraińską dodane zostały dwie grupy cudzoziemców nieposiadających obywatelstwa ukraińskiego, tj.:

• małoletnie dzieci obywateli Ukrainy,
• małoletnie dzieci małżonków obywateli Ukrainy.

Małoletni ci mogą korzystać z rozwiązań przewidzianych obecnie w specustawie, a po jej wygaszeniu – z rozwiązań przewidzianych częściowo w innych aktach prawnych (takich jak legalny pobyt w Polsce do 4 marca 2027 r. czy możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną).

Planowane wygaszenie specustawy ukraińskiej zakłada zredefiniowanie zakresu podmiotowego beneficjentów ochrony czasowej poprzez bezpośrednie odesłanie do przepisów unijnych. Przepisy te obejmują również wskazane powyżej grupy dzieci. W konsekwencji, pomimo spodziewanych zmian legislacyjnych, ich status pobytowy w Polsce zostanie zachowany.

źródła zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
   
• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

Planowane wygaszenie specustawy ukraińskiej zakłada odesłanie w zakresie okresu obowiązywania ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy do odpowiedniej decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców. Zgodnie z jej aktualnym brzmieniem ochrona ta (w tym m.in. prawo do legalnego pobytu) obowiązuje do 4 marca 2027 r.

Bezpośrednie odesłanie do przepisów unijnych likwiduje dotychczasowy dualizm terminów obowiązywania ochrony (unijnego i krajowego) oraz sprawia, że polskie władze nie będą musiały każdorazowo wyznaczać nowego okresu jej trwania.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Ustawa o wygaszeniu specustawy ukraińskiej przewiduje likwidację dotychczasowej zasady, zgodnie z którą obywatel Ukrainy nie tracił statusu ochrony w przypadku opuszczenia Polski na ponad 30 dni w związku z delegowaniem przez polskiego pracodawcę.

Po zmianach status ochrony zostanie utracony bezwzględnie przy każdym wyjeździe przekraczającym ten okres, niezależnie od jego przyczyny.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Zgodnie z planowanymi zmianami w tzw. specustawie, obywatele Ukrainy nieobjęci ochroną, których wiza krajowa (D), zezwolenie na pobyt czasowy, wiza Schengen (C), wiza albo dokument pobytowy wydany przez inne państwo Schengen, ruch bezwizowy wygasły po 24 lutego 2022 r. w trakcie ich pobytu w Polsce (w przypadku zezwolenia na pobyt czasowy - również w trakcie pobytu poza Polską), będą korzystać z przedłużenia pobytu w Polsce do 4 marca 2027 r.

Nie oznacza to jednak automatycznie prawa do przekraczania granicy ani prawa do podróżowania do innych państw strefy Schengen. Każdy taki przypadek będzie oceniany indywidualnie.

Obecne przedłużenie obowiązuje do 4 marca 2026 r.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Osoby posiadające status UKR (beneficjenci ochrony czasowej) mogą ubiegać się o następujące rodzaje zezwoleń na pobyt czasowy:

• zezwolenie na pobyt czasowy i pracę,
• zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (tzw. Niebieska Karta UE),
• zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej,
• zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej,
• zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną.

Dla posiadaczy statusu UKR obowiązuje uproszczona procedura – wniosek można złożyć bez osobistego stawiennictwa w urzędzie, jeżeli wcześniej, przy nadawaniu numeru PESEL, pobrano odciski palców.

źródła zmian:

• ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
  
  obowiązuje od: 1 kwietnia 2023 r.
   
• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
  
  obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

UWAGA!

Planowane wygaszenie specustawy ukraińskiej nie przewiduje przedłużenia możliwości udzielania obywatelom Ukrainy zezwoleń na pobyt czasowy w trybie ochronnym na okres jednego roku. Oznacza to, że obywatele Ukrainy (niezależnie od posiadania statusu UKR), którzy nie spełniają ustawowych przesłanek do uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy (np. kryterium dochodowego), począwszy od 5 marca 2026 r. będą otrzymywać decyzje odmowne zamiast zezwoleń udzielanych w trybie ochronnym.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
  
  planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Posiadacze statusu UKR (beneficjenci ochrony czasowej) będą mogli uzyskać karty pobytu (zwane kartami pobytu CUKR), które z chwilą ich wydania będą oznaczały przekształcenie statusu UKR na zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na okres ważności karty pobytu (wynoszący 3 lata od dnia jej wydania).

Uzyskanie karty pobytu CUKR będzie możliwe po łącznym spełnieniu następujących warunków:

• posiadanie statusu UKR w dniu 4 czerwca 2025 r. (nowa data, która na skutek jednej z nowelizacji specustawy zastąpiła datę 4 marca 2024),
   
• posiadanie statusu UKR w dniu złożenia wniosku o wydanie karty pobytu CUKR,
   
• posiadanie statusu UKR nieprzerwanie przez przynajmniej 365 dni.

Z nowego rozwiązania będą mogły skorzystać również małoletnie dzieci urodzone w Polsce, jeśli w dniu złożenia wniosku o uzyskanie karty pobytu posiadają status UKR oraz karty w tej procedurze zostały już wydane na rzecz ich matek.

Procedura uzyskania karty pobytu CUKR ma być w pełni elektroniczna, uproszczona i ograniczona do minimum wymogów formalnych. Postępowanie powinno trwać do 180 dni od złożenia wniosku. Wizyta wnioskodawcy w urzędzie będzie wymagana dopiero na ostatnim etapie, w celu odebrania karty pobytu. 

Złożenie wniosku o wydanie karty pobytu CUKR zapewni wnioskodawcy legalność pobytu w Polsce do momentu wydania karty albo uprawomocnienia decyzji o odmowie / umorzeniu postępowania (czyli również po ewentualnym wygaśnięciu statusu UKR 4 marca 2027 r.).  

Z chwilą wydania karty obywatel Ukrainy utraci status UKR. Jednocześnie jednak będzie mógł swobodnie podejmować pracę i prowadzić działalność gospodarczą w Polsce na zasadach obowiązujących polskich obywateli.

Z wykazu prac legislacyjnych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wynika, że resort pracuje obecnie nad rozporządzeniem określającym wzór formularzy wniosków o wydanie karty pobytu w tym trybie.

Minister ogłosi w Monitorze Polskim komunikat określający dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających składanie wniosków. Według najnowszych informacji, powinno to nastąpić w pierwszym kwartale 2026 r.

źródła zmiany: 

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
   
• ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
   
• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
   
• projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wzoru formularza wniosku o wydanie karty pobytu obywatelowi Ukrainy w przypadkach, o których mowa w art. 42c lub art. 42d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

data wejścia w życie: najprawdopodobniej pierwszy kwartał 2026 r.  

W odniesieniu do nowych wysiedleńców z Ukrainy ustawa o wygaszeniu specustawy ukraińskiej przewiduje przywrócenie 30-dniowego terminu na uzyskanie numeru PESEL z adnotacją "UKR" (wcześniejsze wersje projektu przewidywały termin 14 dni). Obecnie przepisy nakazują dokonanie tej formalności niezwłocznie po przybyciu do Polski, choć dawniej obowiązywał właśnie 30-dniowy limit.

Co istotne, zgodnie z nowymi przepisami ochrona czasowa wygasa, jeśli obywatel Ukrainy nie dotrzyma nowego terminu. Rozwiązanie to budzi poważne kontrowersje w kontekście przepisów unijnych.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Potwierdzenie tożsamości obywatela Ukrainy przy nadawaniu numeru PESEL z adnotacją „UKR” uzależniono od posiadania ważnego dokumentu podróży (paszportu). Przed 1 lipca 2024 r. możliwe było również potwierdzenie tożsamości na podstawie Karty Polaka lub innego dokumentu ze zdjęciem umożliwiającego ustalenie tożsamości, a w przypadku osób poniżej 18. roku życia, również dokumentu potwierdzającego urodzenie. 

Jeżeli numer PESEL z adnotacją „UKR” został nadany na podstawie Karty Polaka, innego dokumentu ze zdjęciem umożliwiającego ustalenie tożsamości, dokumentu potwierdzającego urodzenie albo jeżeli dokument podróży utracił ważność po nadaniu numeru PESEL, posiadacz statusu UKR jest zobowiązany do potwierdzenia swojej tożsamości w dowolnym urzędzie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży w terminie 60 dni od dnia jego wydania.

Planowane jest również wprowadzenie nowego obowiązku - osoby, którym nadano ochronę czasową oraz numer PESEL UKR na podstawie oświadczenia, będą zobowiązane potwierdzić swoją tożsamość w dowolnym urzędzie gminy przy użyciu ważnego dokumentu podróży – najpóźniej do 31 sierpnia 2026 r. Niedochowanie tego obowiązku będzie skutkować utratą ochrony czasowej.

źródła zmiany:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Planowane wygaszenie specustawy ukraińskiej przewiduje, że zatrudnienie na podstawie powiadomień do PUP będzie możliwe wyłącznie dla beneficjentów ochrony czasowej.

Dla pozostałych obywateli Ukrainy legalnie przebywających w Polsce zatrudnienie na podstawie powiadomienia będzie dopuszczalne tylko w ramach trzyletniego okresu przejściowego. Jest to rozwiązanie odpowiadające postulatom pracodawców, gdyż pierwotnie przewidywano całkowite wyłączenie tej grupy osób z mechanizmu powiadomień.

źródło zmiany:

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Podmiot powierzający pracę obywatelowi Ukrainy ma 7 dni (a nie jak dotychczas 14 dni) od dnia rozpoczęcia pracy na złożenie do powiatowego urzędu pracy powiadomienia za pośrednictwem serwisu praca.gov.pl. 

źródło zmiany:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

Podmiot powierzający pracę obywatelowi Ukrainy musi wskazać w powiadomieniu co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (lub proporcjonalnie zmniejszone w przypadku niższego wymiaru czasu pracy) lub minimalną stawkę godzinową. W 2026 roku są to odpowiednio kwoty: 4806 złotych brutto miesięcznie za pracę w pełnym wymiarze lub 31,40 złotych brutto za godzinę. 

źródło zmiany:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

Został formalnie wprowadzony obowiązek złożenia przez pracodawcę ponownego powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy w terminie 7 dni od:

• zmiany rodzaju umowy (np. z umowy o pracę na umowę zlecenie lub odwrotnie; nadal nie dotyczy to np. zmiany umowy o pracę na czas określony na umowę bezterminową),
• zmiany stanowiska lub rodzaju wykonywanej pracy,
• zmniejszenia wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy w tygodniu lub miesiącu
• obniżenia miesięcznej lub godzinowej stawki wynagrodzenia,
• poinformowania pracodawcy przez obywatela Ukrainy o udzieleniu mu zezwolenia na pobyt czasowy (planowane jest uchylenie obowiązku ponownego powiadomienia w tym przypadku).

Dotychczas w znacznej mierze w praktyce obowiązki takie były przez pracodawców realizowane, jednak nie były one wyraźnie uregulowane w ustawie.

źródła zmiany:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Na obywateli Ukrainy nałożono nowy obowiązek – muszą poinformować swojego pracodawcę o uzyskaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 7 dni od dnia doręczenia takiej decyzji.

Z kolei pracodawcy będą zobowiązani do złożenia powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy do właściwego powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od otrzymania informacji od pracownika.

Obowiązek ten nie będzie miał zastosowania do pracodawcy, jeżeli powiadomienie zostało już złożone wcześniej i warunki zatrudnienia nie uległy zmianie, albo gdy decyzja pobytowa nie przewiduje wymogu złożenia powiadomienia.

Uwaga! Ustawa o wygaszeniu specustawy ukraińskiej przewiduje uchylenie powyższych obowiązków.

źródła zmiany:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 lipca 2024 r.

• rządowy projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: 5 marca 2026 r.

Od 1 grudnia 2025 r. obowiązują nowe stawki opłat skarbowych w postępowaniach dotyczących uzyskania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca. Stosuje się je do spraw wszczętych od tej daty, natomiast w postępowaniach rozpoczętych wcześniej obowiązują dotychczasowe opłaty.

źródło zmiany:

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie wysokości opłat w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę oraz w związku z oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi

obowiązuje od: 1 grudnia 2025 r.

Od 1 sierpnia 2025 r. pracodawcy powierzający cudzoziemcom pracę na podstawie zezwolenia na pracę zobowiązani są do przekazania kopii umowy zawartej z cudzoziemcem do urzędu wojewódzkiego, który wydał zezwolenie – przed rozpoczęciem przez cudzoziemca pracy.

W przypadku powierzenia cudzoziemcowi pracy na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach, kopię umowy należy przekazać w terminie 7 dni od dnia powierzenia pracy.

Przekazywana powinna być kopia umowy sporządzonej w języku polskim i podpisanej przez obie strony. Dokument należy przesłać za pośrednictwem portalu praca.gov.pl.

Naruszenie tego obowiązku grozi karą grzywny od 1000 do 3000 zł oraz może stanowić podstawę do uchylenia zezwolenia na pracę lub odmowy wydania kolejnych zezwoleń.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 sierpnia 2025 r. 

Zmiany w przepisach, które weszły w życie 1 czerwca 2025 r., przewidują, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pracę będzie można składać wyłącznie elektronicznie – za pośrednictwem dedykowanego systemu teleinformatycznego, z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego. 

Pełna elektronizacja nastąpi jednak po dostosowaniu systemów teleinformatycznych do nowych przepisów, co powinno mieć miejsce w ciągu 2 lat od ich wejścia w życie. Minister właściwy do spraw pracy poinformuje o wdrożeniu tych rozwiązań z 30-dniowym wyprzedzeniem, publikując specjalny komunikat. 

Obecnie wnioski można jeszcze składać także tradycyjnie, jednak w praktyce zaleca się korzystanie z portalu praca.gov.pl.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: momentu dostosowania systemów teleinformatycznych do nowych przepisów

W postępowaniach wszczętych od 1 czerwca 2025 r. zniesiono obowiązek przedłożenia informacji starosty do wniosku o udzielenie zezwolenia na pracę.

„Test rynku pracy” został zastąpiony przez publikowanie przez właściwych starostów list zawierających zawody, w których zatrudnienie powinno zostać ograniczone.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. rozszerzono katalog przypadków obligatoryjnej odmowy wydania zezwolenia na pracę (dotyczy także zezwolenia na pracę sezonową) w szczególności o następujące sytuacje:

• podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi nie prowadzi działalności uzasadniającej powierzenie pracy cudzoziemcowi,
• podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi został ustanowiony lub działa w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu na terytorium Polski,
• dzień rozpoczęcia pracy wskazany przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi nastąpi później niż 12 miesięcy od dnia złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę,
• w okresie 2 lat przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemiec, który posiadał zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi i wjechał do Polski w celu wykonywania pracy, nie wykonywał tej pracy, chyba że niewykonywanie pracy wynikało z uzasadnionych przyczyn,
• w okresie 24 miesięcy przed złożeniem wniosku podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi udaremniał lub utrudniał przeprowadzenie kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców.

Nowe przepisy doprecyzowują również, w jaki sposób wojewoda może oceniać wystąpienie pierwszej z wymienionych powyżej przesłanek. W tym celu może uwzględniać m.in. stosunek liczby powiadomień o nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca do łącznej liczby zezwoleń na pracę i oświadczeń o powierzeniu pracy uzyskanych przez ten podmiot oraz stosunek liczby wniosków o wydanie zezwolenia na pracę albo oświadczeń o powierzeniu pracy do ogólnej liczby osób zatrudnionych przez dany podmiot.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. skrócono okresy niepodjęcia lub niewykonywania pracy przez cudzoziemca, powodujące obowiązek powiadomienia wojewody przez pracodawcę o takich okolicznościach w terminie 7 dni. Zgodnie z nowymi przepisami, podmiot powierzający cudzoziemcowi wykonywanie pracy na podstawie zezwolenia na pracę jest obowiązany powiadomić w terminie 7 dni wojewodę o przypadkach:

• nie podjęcia przez cudzoziemca pracy w okresie 2 miesięcy (dotychczas 3 miesięcy) od początkowej daty ważności zezwolenia 
• przerwania przez cudzoziemca pracy na okres przekraczający 2 miesiące (dotychczas 3 miesiące)
• zakończeniu przez cudzoziemca pracy wcześniej niż 2 miesiące (dotychczas 3 miesiące) przed upływem okresu ważności zezwolenia

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. katalog osób zwolnionych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę został rozszerzony o absolwentów niestacjonarnych studiów wyższych na polskich uczelniach. 

Dotychczas zwolnienie to dotyczyło jedynie absolwentów studiów stacjonarnych.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Nowelizacja przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców wprowadziła zasady pierwszeństwa w rozpatrywaniu wniosków o wydanie zezwoleń na pracę.
Zgodnie z nimi wojewoda rozpatruje wnioski w następującej kolejności:

1. wnioski podmiotów określonych w wykazie przedsiębiorców wykonujących na terytorium Polski działalność gospodarczą o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (wykaz przedsiębiorców prowadzących taką działalność jest prowadzony w systemie teleinformatycznym przez ministra właściwego do spraw gospodarki),
    
2. wnioski o wydanie kolejnego zezwolenia na pracę dla tego samego podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi i dla tego samego cudzoziemca w wymiarze czasu pracy nie niższym i za wynagrodzeniem nie niższym niż określone w uprzednio wydanym zezwoleniu na pracę, ważnym w dniu złożenia kolejnego wniosku o wydanie zezwolenia na pracę,
    
3. wnioski dotyczące cudzoziemców mających wykonywać pracę w zawodach, w których występują niedobory kadrowe, okreslonych w wykazie ministra właściwego do spraw pracy,
    
4. pozostałe wnioski.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązują nowe rodzaje zezwoleń na pracę.

Zezwolenie na pracę sezonową pozostaje bez zmian.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Zmiana przepisów dotyczących zatrudniania cudzoziemców wprowadziła dodatkowe ograniczenia po stronie pracodawców. W postępowaniach wszczętych od 1 czerwca 2025 r. w celu uzyskania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca pracodawca musi zadeklarować wymiar czasu pracy nie niższy niż ¼ pełnego wymiaru czasu pracy i nie wyższy niż pełny wymiar czasu pracy.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Zmienione przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców nakładają na pracodawców szereg nowych obowiązków imigracyjnych. Poniżej znajduje się lista najważniejszych z nich, w tym również tych wprowadzonych nową ustawą:

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

W postępowaniach wszczętych od 1 czerwca 2025 r. zezwolenia na pracę będą wydawane na okres do 1 roku w przypadku, gdy:

• wniosek składany jest przez nowopowstały polski podmiot, tj. działający nie dłużej niż rok;
• podmiot powierza pracę cudzoziemcowi w wymiarze ½ etatu, lub mniejszym.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. pracodawcy nie mogą wnioskować o przedłużenie zezwolenia na pracę, ponieważ mechanizm ten został zniesiony przez nowe przepisy. Jedynym dostępnym rozwiązaniem jest złożenie nowego wniosku o wydanie kolejnego zezwolenia na pracę.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 grudnia 2025 r. polscy pracodawcy mogą uzyskiwać wpis oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń tylko dla obywateli:

1. Republiki Armenii,

2. Republiki Białorusi,

3. Republiki Mołdawii,

4. Ukrainy.

Z listy tej została skreślona Republika Gruzji. Obywatele Gruzji, którym powierzono wykonywanie pracy na podstawie oświadczenia przed 1 grudnia 2025 r., mogą kontynuować pracę na warunkach określonych w tym oświadczeniu do dnia jego wygaśnięcia.

źródło zmiany:

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2025 r. w sprawie państw, których obywateli mogą dotyczyć oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi oraz niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową

obowiązuje od: 1 grudnia 2025 r.

Od 1 grudnia 2025 r. obowiązuje nowa stawka opłaty skarbowej za wpis oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń – 400 zł zamiast dotychczasowych 100 zł.

Stawka ta ma zastosowanie do spraw wszczętych od tej daty, natomiast w postępowaniach rozpoczętych wcześniej obowiązuje dotychczasowa opłata.

źródło zmiany:

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie wysokości opłat w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę oraz w związku z oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi

obowiązuje od: 1 grudnia 2025 r.

Od 1 lipca 2025 r. pracodawcy powierzający cudzoziemcom pracę na podstawie oświadczenia o powierzeniu pracy zobowiązani są do przekazania kopii umowy zawartej z cudzoziemcem do organu, który wpisał oświadczenie do ewidencji – przed rozpoczęciem przez cudzoziemca pracy.

Przekazywana powinna być kopia umowy sporządzonej w języku polskim i podpisanej przez obie strony. Dokument należy przesłać za pośrednictwem portalu praca.gov.pl.

Naruszenie tego obowiązku grozi karą grzywny od 1000 do 3000 zł.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 lipca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. rozszerzono katalog przypadków obligatoryjnej odmowy dokonania wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń w szczególności o następujące sytuacje:

• podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi nie prowadzi działalności uzasadniającej powierzenie pracy cudzoziemcowi,
• podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi został ustanowiony lub działa w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu na terytorium Polski,
• w okresie 2 lat przed złożeniem oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemiec, który posiadał zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy i wjechał do Polski w celu wykonywania pracy, nie wykonywał tej pracy, chyba że niewykonywanie pracy wynikało z uzasadnionych przyczyn,
• w okresie 24 miesięcy przed złożeniem wniosku podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi udaremniał lub utrudniał przeprowadzenie kontroli legalności zatrudnienia cudzoziemców.

Nowe przepisy doprecyzowują również, w jaki sposób organ może oceniać wystąpienie pierwszej z wymienionych powyżej przesłanek. W tym celu może uwzględniać m.in. stosunek liczby powiadomień o nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca do łącznej liczby zezwoleń na pracę i oświadczeń o powierzeniu pracy uzyskanych przez ten podmiot oraz stosunek liczby wniosków o wydanie zezwolenia na pracę albo oświadczeń o powierzeniu pracy do ogólnej liczby osób zatrudnionych przez dany podmiot.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązują zaostrzone sankcje dla pracodawców naruszających przepisy o zatrudnianiu cudzoziemców. Grzywny obecnie są proporcjonalne do liczby cudzoziemców, których dotyczy dane naruszenie, i przykładowo wynoszą:

• w przypadku nielegalnego zatrudnienia cudzoziemca – nie mniej niż 3000 zł za jednego nielegalnie zatrudnionego cudzoziemca,
• w przypadku wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania i doprowadzenia cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy – nie mniej niż 6000 zł za jednego cudzoziemca,
• w przypadku zażądania korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy –nie mniej niż 6000 zł za jednego cudzoziemca.

Przy czym maksymalna grzywna za każde z powyższych naruszeń, niezależnie od ich ilości, może wynieść 50000 zł za każde naruszenie.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

ETIAS (European Travel Information and Authorisation System) to zezwolenie na podróż, które będą musieli uzyskać obywatele państw trzecich zwolnieni z obowiązku wizowego (korzystający z ruchu bezwizowego), przed podróżą do któregokolwiek z 30 krajów europejskich. Zezwolenie ETIAS będzie ważne przez okres do trzech lat lub do momentu wygaśnięcia ważności paszportu, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

Zezwolenie ETIAS cudzoziemiec będzie mógł uzyskać za pośrednictwem dedykowanej aplikacji lub strony internetowej udostępnionej przez Unię Europejską. Wniosek będzie podlegał opłacie stałej w wysokości 20 euro.

Procedura uzyskania ETIAS co do zasady ma trwać około kilku minut. Wniosek może być jednak procedowany dłużej, tj. do 14 dni, jeśli cudzoziemiec zostanie wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów a nawet do 30 dni, jeśli cudzoziemiec zostanie wezwany do przedstawienia wyjaśnień.

źródło zmiany: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 z dnia 12 września 2018 r. ustanawiające europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) i zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1077/2011, (UE) nr 515/2014, (UE) 2016/399, (UE) 2016/1624 i (UE) 2017/2226

planowana data wejścia w życie: ostatni kwartał 2026 r.

System wjazdu/wyjazdu (EES) to zautomatyzowany system informatyczny służący do rejestracji obywateli spoza UE podróżujących do UE na pobyty krótkoterminowe (do 90 dni w okresie 180 dni). EES dotyczy zarówno podróżnych objętych obowiązkiem wizowym, jak i podróżujących na podstawie ruchu bezwizowego. System rejestruje również odmowy wjazdu.

EES jest wdrażany stopniowo. Docelowo do 10 kwietnia 2026 r. system powinien całkowicie zastąpić stemplowanie paszportów cudzoziemców i zautomatyzować procedury kontroli granicznej.

źródło zmiany: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2226 z dnia 30 listopada 2017 r. ustanawiające system wjazdu/wyjazdu (EES) w celu rejestrowania danych dotyczących wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich i danych dotyczących odmowy wjazdu w odniesieniu do takich obywateli oraz określające warunki dostępu do EES na potrzeby ochrony porządku publicznego i zmieniające konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenia (WE) nr 767/2008 i (UE) nr 1077/2011

obowiązuje od: 12 października 2025 r. (6-miesięczny okres wdrożeniowy kończy się 10 kwietnia 2026 r.)

Nowelizacja przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców wprowadziła zasady pierwszeństwa w rozpatrywaniu wniosków wizowych. Zgodnie z nimi konsul rozpatruje wnioski z uwzględnieniem pierwszeństwa cudzoziemców mających wykonywać pracę:

• u przedsiębiorców zamieszczonych w wykazie przedsiębiorców wykonujących na terytorium Polski działalność gospodarczą o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej, lub
• w grupie zawodów, w których występują niedobory kadrowe.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym – na żądanie konsula – termin złożenia wniosku o wydanie wizy krajowej albo Schengen będzie ustalany z cudzoziemcem z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, zapewniających identyfikację tego cudzoziemca, a w razie potrzeby także komunikację w czasie rzeczywistym (wideokonferencja).

W przypadku osób małoletnich lub ubezwłasnowolnionych całkowicie ustalenie ma być dokonywane z właściwym przedstawicielem ustawowym.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

W ramach działań mających na celu wyeliminowanie nieprawidłowości w systemie wizowym postanowiono nadać Ministrowi Spraw Zagranicznych i konsulom uprawnienia do pozyskiwania z systemu teleinformatycznego Straży Granicznej danych dotyczących przekraczania przez cudzoziemców granicy Polski. Dane mogą być pozyskiwane wyłącznie w zakresie niezbędnym dla przeprowadzenia postępowań w sprawie wydania, cofnięcia lub unieważnienia wizy. Skorzystanie z systemu jest uzależnione od spełnienia przez system, jak i podmioty uprawnione określonych wymogów technicznych i organizacyjnych, w tym w szczególności zapewniających poufność, integralność, dostępność i autentyczność danych.

Na podobnej zasadzie Minister oraz konsulowie uzyskali dostęp również do innych systemów zawierających informacje, w szczególności o podatkach, składkach na ubezpieczenia społeczne oraz statusie studenta lub doktoranta.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

data wejścia w życie: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 lipca 2025 r. wprowadzono zmiany w zasadach przyjmowania cudzoziemców na studia w Polsce. Nowe przepisy przewidują konieczność spełnienia w szczególności następujących nowych warunków:

• przedłożenia (z pewnymi wyjątkami) dokumentu wydanego przez Dyrektora NAWA, potwierdzającego wykształcenie uzyskane za granicą,
• wykazania znajomości języka, w którym odbędzie się kształcenie, co najmniej na poziomie B2,
• przystąpienia do egzaminu wstępnego albo odbycia rozmowy kwalifikacyjnej (nie dotyczy osób ubiegających się o przyjęcie na studia drugiego stopnia).

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

data wejścia w życie: 1 lipca 2025 r.

W ramach działań mających na celu wyeliminowanie nieprawidłowości w systemie wizowym wprowadzono następujące nowe rozwiązania służące zwiększeniu kontroli nad podejmowaniem przez cudzoziemców studiów w Polsce:

• rozszerzenie zakresu Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on o wykaz cudzoziemców przyjętych na studia lub do szkoły doktorskiej oraz przyznanie m.in. ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych oraz konsulom dostępu do tego wykazu w celu prowadzenia postępowań w sprawie wydania, cofnięcia lub unieważnienia wizy krajowej wydanej w celu odbycia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich albo kształcenia się w szkole doktorskiej, z adnotacją „student”;
   
• obowiązek władz jednostki prowadzącej studia niezwłocznego zawiadomienia organu, który wydał wizę krajową w celu kształcenia się na studiach z adnotacją „student” o skreśleniu cudzoziemca z listy studentów lub doktorantów (co, stosownie do art. 90 ust. 1a pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, w zależności od okoliczności faktycznych konkretnego przypadku, może skutkować cofnięciem wizy).

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. - dla pkt 1, 1 lipca 2025 r. - dla pkt 2 

Polskie władze pracują nad wprowadzeniem elektronicznej formy składania wniosków o udzielenie:

• zezwolenia na pobyt czasowy,
• zezwolenia na pobyt stały,
• zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Złożenie wniosku w powyższych sytuacjach (w przypadku zezwolenia na pobyt czasowy również z dokumentami formalnymi) odbywać się będzie poprzez platformę MOS (Moduł Obsługi Spraw). Cudzoziemiec będzie zobowiązany do podpisania wniosku podpisem zaufanym albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Cudzoziemiec nadal jednak będzie miał obowiązek stawić się (po wezwaniu) w urzędzie w celu złożenia odcisków linii papilarnych i wzoru podpisu oraz okazania ważnego dokumentu podróży.

źródło zmiany: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

planowana data wejścia w życie: najprawdopodobniej I kwartał 2026 r.

Od 1 czerwca 2025 r. zniesiono obowiązek przeprowadzania testu rynku pracy oraz dołączania informacji starosty do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (tzw. zezwolenia jednolitego).

W miejsce testu rynku pracy wprowadzono nowe ograniczenie – listę zawodów „chronionych”, tworzoną przez poszczególnych starostów. Wykonywanie przez cudzoziemca zawodu ujętego na takiej liście uniemożliwi uzyskanie zezwolenia jednolitego. Listy te mają uwzględniać sytuację na lokalnych rynkach pracy i w związku z tym mogą ograniczać możliwość podejmowania określonych zawodów przez cudzoziemców na obszarze danego powiatu.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Zgodnie z nowymi przepisami, od 1 czerwca 2025 r. podstawą do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w przypadku wniosków złożonych od tej daty, jest przebywanie na terytorium Polski w oparciu o:

• polską wizę krajową albo Schengen wydaną z oznaczeniem celu "01", "02", "03", "07", "09", "10", "11", "14", "16" albo w celu tranzytu lub tranzytu lotniczego, 
• wizę długoterminową wydaną przez inne państwo obszaru Schengen (z pewnymi odstępstwami),
• dokument pobytowy wydany przez inne państwo obszaru Schengen zezwalające na legalny pobyt na jego terytorium (chyba że przebywając na podstawie tego dokumentu wnioskodawca korzysta w Polsce z mobilności),
• zezwolenie na wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydane przez komendanta placówki Straży Granicznej.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Zgodnie z nowymi przepisami, wojewoda będzie zobowiązany do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, gdy podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi lub podmiot zarządzający nim lub kontrolujący go spełnia co najmniej jedną z poniższych nowych przesłanek:

• jest osobą fizyczną prawomocnie skazaną za handel ludźmi w Polsce lub innym państwie, lub
• nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz Fundusz Solidarnościowy albo nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, lub
• nie dopełnia obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego pracowników lub innych osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, lub
• zalega z uiszczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych lub podatku dochodowego od osób prawnych, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu, lub
• nie prowadzi działalności uzasadniającej zatrudnienie danego cudzoziemca w danym okresie, lub
• został ustanowiony lub działa głównie w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub
• nie jest agencją pracy tymczasowej działającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z obowiązującymi przepisami, a praca byłaby wykonywana na rzecz osoby trzeciej.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

data wejścia w życie: 1 czerwca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 r. na pracodawców zatrudniających cudzoziemców na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę nałożono obowiązek zawiadomienia organu, który wydał zezwolenie, o poniższych okolicznościach – w terminie 15 dni roboczych od ich wystąpienia:

• zmiana siedziby lub miejsca zamieszkania, nazwy lub formy prawnej:
  • pracodawcy
  • pracodawcy użytkownika
• przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę
• zwiększenie wymiaru czasu pracy określonego w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę przy jednoczesnym proporcjonalnym zwiększeniu wynagrodzenia
• zmiana nazwy stanowiska pracy bez zmiany zakresu obowiązków cudzoziemca
• zastąpienie umowy cywilnoprawnej umową o pracę

Dodatkowo, pracodawca wskazany w zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę w terminie 15 dni kalendarzowych zawiadamia pisemnie organ, który udzielił tego zezwolenia, o utracie u niego pracy przez cudzoziemca, któremu go udzielono.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Przepisy o wyeliminowaniu nieprawidłowości w systemie wizowym wprowadziły ograniczenie katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego na potrzeby ubiegania się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Z dotychczasowego katalogu usunięto:

• • świadectwo ukończenia w Polsce szkoły policealnej z wykładowym językiem polskim oraz
  • świadectwo ukończenia szkoły odpowiadającej szkole policealnej za granicą z wykładowym językiem polskim.

Nowe ograniczenia co do zasady dotyczą postępowań wszczętych od 1 lipca 2025 r., jednak świadectwa wydane przed tą datą będą akceptowane do 30 czerwca 2026 r.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej

data wejścia w życie: 1 lipca 2025 r. 

Od 1 czerwca 2025 roku obowiązuje nowy wzór wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Nowy formularz wprowadza dodatkowy obowiązek wskazania:

• adresu poczty elektronicznej cudzoziemca oraz
• szczegółowego rozróżnienia w zakresie pobytów cudzoziemca na terytorium innych państw członkowskich UE (poza Polską), na podstawie:
  a) dokumentu pobytowego z adnotacją „Niebieska Karta UE” wydanego przez inne niż Polska państwo członkowskie UE,
  b) wizy długoterminowej z adnotacją „naukowiec” lub dokumentu pobytowego z tą samą adnotacją, wydanych przez inne niż Polska państwo członkowskie UE,
  c) ochrony międzynarodowej udzielonej przez inne niż Polska państwo członkowskie UE,
  d) dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo członkowskie UE na podstawie przepisów o przyjmowaniu pracowników o wysokich kwalifikacjach,
  e) wizy długoterminowej z adnotacją „student” lub dokumentu pobytowego z adnotacją „student” wydanych przez inne niż Polska państwo członkowskie UE.

źródło zmiany: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 maja 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r. 

Do wniosków o udzielenie Niebieskiej Karty UE składanych od 1 czerwca 2025 r. wymagane jest dołączenie umowy zawartej pomiędzy pracodawcą a cudzoziemcem na okres co najmniej 6 miesięcy.

Okres ten został skrócony o połowę – dotychczas wymagana była umowa zawarta na minimum 12 miesięcy.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. pracownicy sezonowi oraz osoby, którym udzielono w Polsce ochrony uzupełniającej lub nadano status uchodźcy, mogą ubiegać się o Niebieską Kartę UE. Dotychczas posiadanie powyższych statusów stanowiło obligatoryjną przesłankę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o jej wydanie.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Posiadacze Niebieskiej Karty UE, zarówno wydanej przed, jak i po 1 czerwca 2025 r. (data zmiany przepisów), zyskali prawo do uzupełniającego (tj. oprócz zatrudnienia, które stanowi podstawę do wydania zezwolenia) podjęcia działalności gospodarczej w Polsce na takich samych zasadach co obywatele Polski. Wcześniej, aby prowadzić działalność gospodarczą, cudzoziemcy posiadający Niebieską Kartę UE musieli uzyskać odrębne zezwolenie.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

W decyzjach o udzieleniu Niebieskiej Karty UE wydawanych od 1 czerwca 2025 r. nie są już wskazywane dane konkretnego pracodawcy, stanowiska ani warunków zatrudnienia.

Nowe decyzje wskazują tylko okres ważności zezwolenia i to, że cudzoziemiec może wykonywać pracę w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, za określonym wynagrodzeniem.

Dzięki temu od pierwszego dnia ważności Niebieskiej Karty UE możliwa jest swobodna zmiana pracodawcy, stanowiska czy innych warunków zatrudnienia (w tym wymiaru etatu). Dla porównania – posiadacze Niebieskich Kart UE wydanych przed 1 czerwca 2025 r. uzyskują takie uprawnienie dopiero po dwóch latach pobytu w Polsce na ich podstawie.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Posiadacze Niebieskich Kart UE wydanych od 1 czerwca 2025 r. na podstawie nowych przepisów mają inne obowiązki notyfikacyjne niż osoby, które uzyskały zezwolenia przed tą datą.

Są oni zobowiązani do zawiadomienia wojewody, który wydał zezwolenie, o wystąpieniu poniższych okoliczności – w terminie 15 dni roboczych od ich zaistnienia:

• zmiana podmiotu powierzającego pracę,
• zaprzestanie spełniania wymogów udzielenia zezwolenia,
• rozpoczęcie korzystania z mobilności długoterminowej w innym kraju UE.

Brak zawiadomienia o okolicznościach wskazanych w punktach 1 i 2 może skutkować cofnięciem Niebieskiej Karty UE. 

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązują nowe zasady dotyczące okresu, w którym cudzoziemiec po utracie pracy może poszukiwać nowego zatrudnienia w Polsce, zanim zostanie wydana decyzja o cofnięciu jego Niebieskiej Karty UE. Zmiany te obejmują wszystkie ważne Niebieskie Karty UE, niezależnie od daty ich wydania.

W przypadku zezwoleń ważnych krócej niż 2 lata, Niebieska Karta UE może zostać cofnięta – jak dotychczas – po upływie 3 miesięcy pozostawania bez pracy. Natomiast posiadacze kart ważnych dłużej zyskali więcej czasu – mogą poszukiwać nowego zatrudnienia przez 6 miesięcy od dnia utraty poprzedniej pracy.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje nowy rodzaj zezwolenia na pobyt czasowy, który zwiększa mobilność posiadaczy Niebieskiej Karty UE. Dzięki niemu cudzoziemiec posiadający Niebieską Kartę UE wydaną przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej może wykonywać w Polsce pracę w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.

Prawo do pracy w Polsce przysługuje już od momentu złożenia wniosku o to zezwolenie. Może je uzyskać cudzoziemiec, który łącznie:

• posiada Niebieską Kartę UE wydaną przez inne państwo członkowskie UE,
• zawarł umowę (np. o pracę / zlecenie) na okres co najmniej 6 miesięcy,
• ma ubezpieczenie zdrowotne w Polsce,
• otrzymuje w Polsce wynagrodzenie w odpowiedniej wysokości (wymaganej dla ubiegających się o Niebieską Kartę UE w Polsce).

Na podstawie nowego zezwolenia również członkowie rodziny cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ogłosił obwieszczenie zawierające wykaz zawodów, których wykonywanie skutkuje szybszym uznaniem uzyskania przez cudzoziemca wyższych kwalifikacji zawodowych.

Takie uznanie jest możliwe, jeżeli cudzoziemiec posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w zawodzie wymienionym w wykazie, zdobyte w okresie nie dłuższym niż siedem lat przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (Niebieska Karta UE) lub zezwolenia na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE.

Cudzoziemcy spełniający te warunki mogą ubiegać się o jedno z powyższych zezwoleń jeszcze przed ukończeniem studiów wyższych lub przed uzyskaniem pięcioletniego doświadczenia zawodowego wymaganego w przypadku zawodów spoza tego wykazu.

Wykaz obejmuje m.in. następujące zawody:

• kierownicy do spraw technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (np. kierownik działu informatyki),
• analitycy systemów komputerowych (np. konsultant do spraw systemów teleinformatycznych),
• specjaliści do spraw oprogramowania (np. specjalista do spraw technologii blockchain),
• projektanci aplikacji sieciowych i multimediów (np. architekt stron internetowych),
• programiści aplikacji (np. programista aplikacji mobilnych),
• analitycy systemów komputerowych i programiści gdzie indziej niesklasyfikowani (np. informatyk medyczny, tester oprogramowania komputerowego),
• specjaliści do spraw baz danych i sieci komputerowych (np. projektant baz danych).

źródła zmiany: 

• Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.

• Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 2025 r. w sprawie wykazu zawodów, których wykonywanie skutkuje uznaniem posiadania przez cudzoziemca kwalifikacji zawodowych uzyskanych w wyniku trzyletniego doświadczenia zawodowego

obowiązuje od: 6 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. zniesiono obowiązek przeprowadzania testu rynku pracy oraz dołączania informacji starosty do wniosku o udzielenie Niebieskiej Karty UE.

W miejsce testu rynku pracy wprowadzono nowe ograniczenie – listę zawodów „chronionych”, tworzoną przez poszczególnych starostów. Wykonywanie przez cudzoziemca zawodu ujętego na takiej liście uniemożliwi uzyskanie zezwolenia. Listy te mają uwzględniać sytuację na lokalnych rynkach pracy i w związku z tym mogą ograniczać możliwość podejmowania określonych zawodów przez cudzoziemców na obszarze danego powiatu.

Powyższe ograniczenie nie znajdzie jednak zastosowania, gdy:

• cudzoziemiec, bezpośrednio przed złożeniem wniosku, posiadał zezwolenie na pracę lub zezwolenie na pobyt czasowy i pracę lub Niebieską Kartę UE, czyli zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji u tego samego podmiotu powierzającego mu pracę na tym samym stanowisku, lub
• cudzoziemiec był już legalnie zatrudniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 2 lat na podstawie Niebieskiej Karty UE, lub
• cudzoziemiec spełnia warunki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę określone odrębnymi przepisami.

źródło zmiany: Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

data wejścia w życie: 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. katalog przesłanek uzasadniających odmowę udzielenia Niebieskiej Karty UE poszerzono między innymi o przypadki, w których podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi:

• został ustanowiony lub działa głównie w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne,
• zalega z uiszczeniem podatków, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu, lub
• nie prowadzi działalności gospodarczej albo została ogłoszona jego upadłość.

źródło zmiany: Ustawa o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

obowiązuje od: 1 czerwca 2025 r.